home

lg_cz.gif (1158 bytes)

lg_cz.gif (1158 bytes)

Pavel Nýmec     Rakontoj kaj paraboloj   1998

al Esperanto tradukis Miroslav Malovec   2004

zde:   cx  Ŕ  -  gx  č  -  hx  hx  -  jx   ×  -  sx  Ü  -  ux  ¨

muchomurka.jpg (63501 bytes)
ruča muÜfungo (ruča amanito)

1.  ╚ien mi venas malfrue
  Mi apartenas al tiuj, kiuj decidis riŔiči per la¨dado de la rečimo. Mi priskribas heroajn farojn de suverenoj, ilian gloron, mi prikantas iliajn kuračon kaj vervon, koncize dirite, kiel multaj aliaj mi ne estas sola. Sed estas tubero en la afero. ╚ien mi venas malfrue. Mia malfruičo ka¨zas al mi problemojn. Mi ne nur ne ricevas grasan rekompencon, sed preska¨ Ŕiam mi estas submetita al suferoj. Foje oni min enkarcerigas, foje ekzekutas, foje elpelas el varma posteno. Juču mem.

  Mi staris super la lulilo de la unua homo kiel parco kaj promesis: vi iros, karuleto, de gloro al gloro. Alia parco min forpuÜis: kaj vi grave suferos pro tio. La tria korektis: sed fine vi atingos prudenton kaj fajfos pri la gloro. La parcado finičis, la karuleto elkreskis kaj ekmarÜis en la mondon. Mi diris al mi mem: vi devas montri la homan gloron, por ke la homoj vidu, kia eminenta×o či estas kaj ke vi havis bonajn intencojn, kiam vi parcis tion al la homo.
De tiu tempo mi trakuras la mondon kaj donas atestojn pri la homa gloro. Tamen Ŕien mi venas malfrue. Atlantido - orgojlo de la homo. Bela urbo, evoluinta civilizo. Mi skribas per Ŕizilo sur Ütono pri čia beleco, pri murego el oro, bronzo kaj arčento. Belaj Üipegoj, potenco super la tuta mondo. VerÜajne la Ütono estis tro malmola a¨ mi ne scias kio.

  Kiam mi alportis tion al Atlantido kaj jam anta¨e mi čojis pri grasa honorario, estas tie inundo, Ŕie multege da dronintoj kaj Ülimo. La trasvivintoj abruptis je mi: Kion? Atlantido? Tiuj sklavigantoj de la tuta mondo? Pla¨! kaj jam mi načis en la Ülimo inter la dronintoj.

  Multajn atlantidanojn mi trovis en Egiptio. Oro abundas, la lando prosperas, gigantaj piramidoj, grandaj perspektivoj. Jen io por mi! Mi rompas la Ütonon kaj akrigas mian Ŕizilon. Sed anta¨ ol mi panegiris la Egiptan regnon, venis hiksosoj kaj hebreoj. Je mia gloriga reliefo ili reagis originale. Denove fluis sango. Mia sango!

  Ne gravas. Mi trovis alian regnon, Babilonion. Baalo kaj Marduko ne mastrumis malbone. Nun estis Ŕio certa. Babilono havas altajn muregojn, či estos urbo eterna. Miaj panegiroj pri Baalo kaj Marduko melodiis senfine. Sajnas, ke mi devis fini pli frue. Anta¨ ol mi sukcesis enskribi la la¨dojn sur argilajn tabulojn, Babilonio estis renversita de sirianoj kaj min ili krucumis.

  Prefere mi retiričis. Anta¨ ol sekičis nova tabulo, la regno estis denove en aliaj manoj. Damna laboro. Kial mi lasis trompi min pro la fortikaj muregoj? Restis nenio alia, ol retiriči kaj atendi. Multaj militoj, multaj Üančoj. Mi ne volis riski. Mi admiris Noan. Noa, jen vera bravulo. Justa homo, la plej justa el Ŕiuj. Per Ŕizilo sur Ütonon mi skribas ateston pri lia justeco. La justecon de Noa mi la¨dis de la tero čis la Ŕielo. Kiam mi alportis al li la rezulton, esperante rekompencon, kion mi vidas? Noa kuÜas ebria kaj nuda. Kiam ekvidis min liaj filoj, ili tuj dronigis min, la akvo estis ankora sufiŔa kaj la dronintojn neniu kalkulis.

  Poste la fortuno ekridetis je mi. En Palestino regis dio Jehovo per mano firma kaj neskuebla. Mi glorigis dion Jehovon. Sed ho ve. Palestinon okupaciis muzulmanoj kaj min ili trapikis per lanco. Nun mi jam estis singarda kaj atendanta. ╚u muzulmanoj festos da¨ran sukceson? Klare, Mi estis certa, ke jes, kaj jam mi vidis min kiel riŔulon. Tuj mi komencis verki omačajn poemojn pri Mohameto kaj lia rečo. Nu, kion diri plu?

  Apena¨ mi finis la laboron, la kruckavaliroj senkapigis min per glavo. Poste la situacio sereničis, sed tio neniel helpis min. Mi transločičis al Hispanio. Tie estos etoso pli trankvila. Ne estis. Apena¨ mi finverkis glorigon de muzulmanoj, elpuÜis ilin hispanoj kaj mia kapo denove falis teren. Mi sentas min čene, prefere mi devus silenti, sed en Romo mi finičis simile. Unue oni ×etis min al leonoj kiel kristanon kaj poste al tiuj samaj kiel nekristanon. Kia freneza mondo! Tamen, se mi jam decidis riŔiči per la homa gloro, kial rezigni? SufiŔas nur veni čustatempe. Mi hastis, sed beda¨rinde. Anka¨ la tempo hastis. Ne helpis, ke mi skribis sur papiruson kaj pergamenon. či estis pli rapida ol Ŕizi Ütonojn, sed la tempo estis ankora¨ pli rapida. Foje oni min Ütonumis, aliloke senkapigis. Sed poste mi Ŕion superruzis. Mi verkis du variantojn de panegiroj. En la unua mi la¨dis Dion kaj lian amon al la homo, en la dua la homon kaj lian amon al Dio. SufiŔis anticipe informiči, Ŕu čuste furoras reformacio a¨ kontra¨reformacio.

    Multaj kopiis tion de mi. Subite la flatantoj svarmis en la mondo kaj estis multe pli kapablaj ol mi. čustatempe ili divenis, kiun la¨di kaj kiam Ŕesi. Nur mi Ŕiam alvenis malfrue. Sed nun Ŕio sukcesos. Oni skribas la jaron 1986, la potencon kaptis GorbaŔov, la komunistoj instruičis el siaj eraroj, enkondukis glasnoston, reformas la ekonomion. Finfine stabila sistemo. ╚ion mi detale priskribos kaj plej laste en 1990 mi publikigos miajn rezonojn. Kaj la mono min superÜutos ...

 

2. Sankta Hermelina
  Mi eksentis malsaton kaj iris aŔeti fromačon. Survoje mi renkontis sanktan familion, sanktan Hermelinan kaj sanktan Leonidon. Sankta Hermelina konfesis al mi: nun mi estas Ŕasta virgulino. A¨dante "Ŕasta" mi imagas feblan, anemian kaj amaran virinon, tial mi demandis: kiel vi povas esti virgulino post kvar akuÜoj? Mi estis operaciita de famekonata kirurgo, kiu tien alkudris al mi pecon da ple¨ro. či kostis dekkvin milojn. Nun mi estas tiom Ŕasta, ke mian pekan lokon mi eŔ ne tuÜas per mano. Kaj kiel vi lavas vin?, mi interesičis. Tio estas granda sekreto, konfesebla nur al tiu, kiu trinkos mineralakvon el la sankta gralo. Ői sciigis tion misterplene. Ői vizitas kapelanon, kiu trinkas mineralakvon senhalte, seke sciigis sankta Leonido. Jen mia vojo en sanktecon, eksopiris sankta Hermelina.

  Oni diras al sankteco, ne en sanktecon, mi vidigis miajn sanktajn teologiajn sciojn. Mi nomumas vin Ŕeflingvisto de Eklezio de la Sankta Palpebrumo de Jesuo. Mi estis feliŔa, Ŕiam mi volis esti iu granda. La tutan semajnon mi travivis kvaza¨ en sončoj.

    Post semajno mi iris aŔeti bulkon kaj renkontis sanktan Hermelinan sola. Kie vi havas sanktan Leonidon? mi demandas. Estičis inter ni teologia disputo. Kia? mi scivolemis. Ni ne koincidis, Ŕu Jesuo sankte palpebrumis marde a¨ merkrede. ╚u tio ne estas egale? Nepre ne, temas pri tio, kiu estos eklezia estro. Se Jesuo sankte palpebrumus merkrede, ricevus dekona×ojn de la kredantoj Leonido kaj tio estus katastrofo. ╚ion li fordrinkus. ╚ar Jesuo palpebrumis marde, ricevos dekona×ojn mi kaj sendos ilin al orfičintaj infanoj. Miaj onklinoj, sankta Jenofefa, sankta Dentoza, sankta Izidora kaj sankta Skatolina posedas orfejon. ╚u ili prizorgas orfojn? Tio estas Ŕarma. Sed ne, ili la orfejon nur administras, či apartenas al ili. Do sendu la monon rekte al la orfoj, mi konsilis. ╚u vi estas normala? El kio vivus miaj onklinoj? Tio estas fakto. Mi devis rekoni, ke Jesuo sankte palpebrumis marde. Mi proklamas vin Ŕefpastro de Eklezio de Sankta Palpebrumo de Jesuo en mardo. Sed hodia¨ estas ×a¨do, mi korektis Üin. Ne, ne, "en mardo" estas parto de la eklezia titolo. Mi ekjubilis. ╚iam mi deziris esti Ŕefpastro. Kia estos mia tasko? Vi vizitados homojn kaj Ŕie vi anoncos, ke Jesuo sankte palpebrumis marde.

    Kaj por la vojo prenu nenion alian krom unu vesto kaj bastono, por ke vi aspektu kiel sankta elektito. Kaj Ŕu mi estos savita? mi demandis pro certeco. Vi estos savita, deklaris sankta Hermelina kaj mansignis super mi grandan krucon.

 

3. La ofero de JoŔjo
  La mastro detiris sian filon de sur la forno: ellitiču, JoŔjo, la servistaro grumblas, ke vi nur kuÜaŔas kaj nenion faras, do nun vi montros al ili, kiel oni devas laboregi, sed ne kuraču maldiligenti! La Ŕagrena JoŔjo petas la paŔjon: Patro, demetu de sur mi tiun Üarčon, sed se tio estas via volo, mi plenumos čin. Memkomprene, ke či estas mia volo, certigas lin la patro, kaj jam estu sur la kampo. Unu horon vi fervore klopodos.

  Do JoŔjo foriras sur la kampon kaj tie li fervore klopodas, kiom la fortoj sufiŔas. Kiam li svenemas, alflugas ančeloj kaj fortigas lin. Poste li rimarkis, ke de la kamporando spektas lin la servistoj kaj servistinoj. Do li kreskigis sian klopodadon. Kiam li post unu horo falis pro lacičo kaj ekdormis, Ŕe la kampo jam staris neniu. Vespere li vekičis kaj treničis hejmen. En la korto li vidis vokton, kiu klakis per vipo kaj prikriis servoknabojn kaj servoknabinojn: vi vidis ja, kiel la filo de la mastro scias labori. Tiel vi laboros dum via tuta vivo kaj viaj infanoj anka¨! JoŔjo eniris en la Ŕambron, tie jam atendis lin terpoma supo kaj rostita ansero. Kun apetito li mančis čissate kaj grimpis sur la fornon.

 

4. Progresema rakonto
  La homoj malkovris, ke la ruča muÜfungo estas tre bongusta. La kuracistoj malfeliŔis, Ŕar Ŕiuhore oni alveturigis iun veneniton, sed la mikologoj inventis kontra¨venenon en formo de eta pilolo. Oni frandis ručan muÜfungon, glutis la pilolon kun kontra¨veneno kaj fartis bone.

  Sed post certa tempo la homoj konstatis, ke la pilolo havas akcesoran efikon, nome post čia engluto elfalas la haroj. Certa kosmetika firmao solvis la problemon per enmerkatigo de tinkturo kontra¨ elfalado de haroj. Oni mančis la ručan muÜfungon, prenis pilolon, Ümiris la harojn per la tinkturo kaj fartis serene. Montričis, ke la tinkturo enhavis fortan ekstrakton de du plantoj, beladono kaj vomnuksa strikno, kaj post amasa disvastigo de la rimedo aperis tasko ie kultivi la beladonon kaj la vomnuksan striknon. La produktantoj decidis senarbigi arbarojn kaj tiamaniere akiri kampojn por kultivado de beladono kaj vomnuksa strikno. Sed per tio estis elvokita profunda socia krizo, nome la mančantoj de ruča muÜfungo ne volis tion permesi, Ŕar ili bezonis arbarojn por tie kolekti la bongustan fungon.

  Estis do kunvokita granda kunveno, pli precize konferenco, taskita okupiči pri la problemo. La inviton akceptis mikologoj, dendrologoj, historiistoj, psikiatroj, psikologoj, poetoj, policanoj, politikistoj, biologoj, serpentosorŔistoj kaj klerikoj. ╚iuj Ŕi devis solvi la estičintan krizon. La unuaj refera×oj koncernis historion de kultivado de beladono kaj vomnuksa strikno sur nia teritorio kaj montričis, ke kun tia kultivado neniu havas spertojn krom kelkaj monahxoj, kiuj uzis ilin por specialaj celoj.

  Iu biologio defendis la postulojn pri la kultivado per tio, ke li elnombris 421 diversajn kemiajn sunstancojn, kiujn la du plantoj enhavas. Politologo siavice atentigis pri rilatoj inter la sufiŔo de beladono en la merkaro kaj la rezultoj de balota elektado. Disvolvičis tre vigla kaj fruktodona interÜančo de opinioj inter la sciencistoj, čis fine a¨dičis la voŔo el la popolo. A¨dičis kritikaŔulo kaj kverelanto, pri kiu Ŕiuj sciis, ke li nenion lasas trankvila kaj Ŕien li devas enporti malpacon. Li deklaris: kial ni mančas tiun ručan muÜfungon, ekzistas ja multaj bonegaj senvenenaj fungoj? La provoko tre kolerigis la civitanojn, la provokinto ricevis, kion li meritis, kaj la organizantoj lin elportis el la salono. La estičinta tumulto vekis la lokan stultulon, pri kiu Ŕiuj sciis, ke en lia kapo zumas, ke nenion li komprenas, sed ke li Üatas disdoni konsilojn. Li tute ne sciis, pri kio temas, kaj naive demandis: Sed la kampagariko estas multe pli bona ol la ruča muÜfungo! ╚iuj kore mokis lin, ke li estas tia stultulo, kaj la kunveno povis da¨rigi.

  Mi foriris pli frue, Ŕar hejme min atendis bongusta porcio de ruča muÜfungo, sed ne gravas. Morga¨ mi legos en ×urnalo a¨ a¨skultos de radio, kiel la konferenco finičis kaj kian solvon la sciencistoj trovis. Vi devas rekoni, ke la progreson ne eblas haltigi.

  Rimarkigo: ╚ar mi konas la homojn, necesas aldoni, ke la ruča muÜfungo estas toksa kaj vomiga fungo, certe ne provu čin gustumi. Kaj ekstrakto el beladono kaj vomnuksa strikno ne estas uzata por certigi la kreskadon de la haroj.

 

5. Vi estos politikisto
  Lojzo, venis la čusta tempo, vi estos politikisto.
  Sed mi, oŔjo, ne volas. LojŔjo, Ŕu plaŔas al vi, kiel mastrumas la politikistoj?
  ╚u vi volus, ke la misa×oj en la politiko transiru la tolereblan mezuron? ╚u vi ne kompatas nian nacion, kiel či vegetas? Kiel la trompistoj riŔičas kaj la politikon praktikas fuÜuloj? Vi devas fiere eniri la politikan arenon kaj enporti en la politikon ordon kaj regularon. Vi devas ripari, kion aliaj difektis. Nia nacio estos danka al vi, la homoj vokos gloron al vi, vi regos ilin, vi determinos la sorton de la lando. ╚u tio ne sufiŔas al vi?
   Vi pravas, oŔjo, jam devus veni iu, kiu faros ordon. Do interkonsentite, LojŔjo, mi čojas, ke vi tiel unusence decidičis. Rapidajn kaj čustajn decidojn la nacio atendas de vi.
  Atendu, oŔjo, mi ne scias. La politikon mi neniel komprenas. Tio tute, sed absolute tute ne gravas. Mi gvidos vin. Mi estos via konsilisto.
    Sed oŔjo, kion se la homoj ne obeos min? Ili devos, Ŕar vi posedos juran povon.
    Kaj oŔjo, kion se venos iu alia, pli kapabla? Ni ne donos al li Üancon. Ni koruptos lin, forpelos a¨ diskreditos. Plie lia nomo ne aperos sur la listo de kandidatoj, kaj se jes, li ne gajnos la elektojn. Nuntempe jam ekzistas tiaj fidindaj metodoj, Ŕu komprenite?
    Sed kion se la homoj deziros ion alian ol mi ordonos? La homojn vi ignoros. La homoj ne rajtas enmiksiči en la politikon.
    OŔjo, kaj kion se mi ion fuÜos? Tiam ni metos informon en ×urnalon, ke Ŕio estas en ordo kaj ke viaj oponantoj estas kanajloj.
    Sed ili povas prezenti gazetaran dementon, Ŕu vi ne opinias? La gazetaraj dementoj jam delonge estas ignorataj. Tiun neniu publikigos al ili.
    Kaj se ili plendos Ŕe ofico? La ofico restos senaktiva. či ne okupičos pri la plendo. Sed ili povas prezenti anoncon Ŕe la tribunalo. Por tio ili havos nek monon, nek advokaton. Kaj se Ŕio tamen venos anta¨ la tribunalon? Tiam mi diros al la jučisto, kiel li solvu la problemon. Nu, kiel vi opinias, sed estičos publikaj protestoj kaj malpacoj. Ni sendos čendarmojn, por ke ili renovigu la ordon per la¨lečaj rimedoj.
    Kaj kion, oŔjo, se la homoj estos pli fortaj ol la čendarmoj? Tiukaze la čendarmoj kelkajn kaptos kaj modele draÜos.
    Kaj kion se la homoj plendos kaj la ×urnaloj skribos, ke la čendarmoj estis kruelaj? Tiam la čendarmoj diros, ke či estas opinio de unu flanko kaj ke necesas a¨skulti anka¨ la alian flankon. Nu, mi ne scias, oŔjo, sed la homoj vere povas esti pli fortaj ol la čendarmoj. Tiam helpos nin la internacia milita interveno. Kelkajn homojn oni mortpafos kaj la ordo estos renovigita. Ne timu, por Ŕiuj eventualoj estas ellaborita scenaro por renovigi la ordon.
    Kaj kion se la homoj mokos min? Vi idoto, Ŕesu tiel kretene babilaŔi. Vi iros en la parlamentajn elektojn kiel gvidanto kun sloganoj: Mi ne konsentas kun kanajla×oj. FeliŔon por la homoj. Mi scias, kion mi volas.
6. Ni iras en E¨ropon
  La tute¨ropa asocio de amikoj de Bohemio kaj Moravio permesas al si inviti vin en E¨ropon. ╚e enpaÜo la ╚ehxa Respubliko akiros multajn avantačojn: E¨ropa vivnivelo, e¨ropnivelaj salajroj, la Internacia Valut-Unio liveros avantačan krediton kaj helpos pagi la Ütatan Üuldon, la e¨ropaj komunumoj donos investa×ojn kaj teknologiojn por disvolvo de la Ŕehxa industrio, la profitoj el industrio restos komplete en ╚ehxa Respubliko, per kunigitaj fortoj ni forigos mafiojn, tute ni haltigos komercon kun drogoj, ni helpos rebonigi sistemon de medicina servo, toksajn forfala×ojn ni povos transporti al Germanio, kie estas pli perfekte sekurigitaj rubejoj, vi akiros pruntojn sen interezo por evoluigi altrapidan fervojon kaj e¨ropan reton de a¨tostradoj, el A¨strio vi ricevos senpage la elektran energion, por ne esti dependaj de Temelino, restos al vi la tuta nacia produkto, malkare vi akiros krudan nafton, ni garantios vian militan ne¨tralecon kaj nacian suverenecon kaj sendependecon, estos al vi pardonita la tuta Üuldo de disidentoj, ni malfermos por vi niajn merkatojn por la industriaj varoj kaj agrokulturaj produktoj, ni helpos mallongigi vian labortempon kaj longigi la ferian tempon, longigi la tempon de patrina feriado je du jaroj, ni malfermos Ŕiujn eventualojn de via vojačado, precipe por la junaj homoj, la studentoj akiros avantačajn kondiŔojn por eksterlandaj fakaj stačoj, senpage vi ricevados la Ŕefajn sciencajn gazetojn, via bonstato levičos je e¨ropa nivelo, estos certigita la libereco de la nacio kaj unuopulo, aličo al e¨ropaj strukturoj malfermos kondiŔojn por plena disvolvičo de agrokulturo, solidaraj sistemoj certigos plenan vivnivelon eŔ post neatenditaj eventoj, vi akiros grandajn rimedojn por rebonigi la vivmedion, la entreprenoj kaj ekonomiaj subjektoj, kiuj estas sub fremda administrado, estos redonitaj al Ŕehxaj posedantoj, en la arbaroj apud Dob°ÝÜ ni konstruos por vi marcipanan dometon kun vent-elektrejo, por ke la sorŔistino Baba Jaga povu spekti televidon, por viaj fiÜlagoj ni liveros niksojn, kiuj ne estas tiom buntkoloraj, kiel iam estis la viaj, sed ili scias pli turbulente kirli la akvon kaj pli Ŕarme plonči, el Islando ricevos la Nacia Muzeo fragmenton de rigida lafo kaj el Svedujo laponan nuptokostumon ...

    Amiko metis de malanta¨e sian manon sur mian Üultron. Kiajn sensenŔa×ojn vi skribas? Kia e¨ropa vivnivelo, kia marcipana dometo apud Dob°ÝÜ? Konsciu, ke ni malgajnis la malvarman militon kaj ke ni iras en E¨ropon kiel malkara laborforto kaj novaj solduloj. Ili estas ja pli fortaj ol ni a¨ vi volas malgajni anka¨ la varman militon? Kaj Ŕu eblas ion fari kontra¨ tio?, mi demandas. Certe. Prenu violonon, kontrabason kaj zimbalonon kaj anka¨ amikojn kaj iru kanti en gastejon. Do jen vi vidas. Oni komencas skribi sensenca×ojn kaj tuj ricevas laboron. Tial mi iras serŔi muzikon kaj amikojn. Ni iros kanti por nia plezuro. Mi tre amas kanti melodiojn trampajn kaj la moraviajn folklorajn kaj anka¨ mi Üatas viziti la naturon kaj amori. Vi certe agnoskos, ke pro tio mi ne bezonas interesiči, kion por ni E¨ropo preparis.